Trong báo cáo gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư về tình hình thực hiện các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) quy mô lớn, Ủy ban Nhân dân tỉnh Hậu Giang đã nêu ý kiến thu hồi giấy chứng nhận đầu tư đối với dự án Nhà máy Sản xuất bột giấy của tập đoàn Lee & Man (Hồng Kông). Đây là một trong những dự án sản xuất bột giấy lớn nhất được cấp phép tại Việt Nam, với sản lượng thiết kế hàng năm là 330.000 tấn và tổng vốn đăng ký đầu tư hơn 348 triệu USD.

p/Nhà máy giấy Lee & Man Việt Nam (tại Hậu Giang)

Nhà máy giấy Lee & Man Việt Nam (tại Hậu Giang)

Do chậm triển khai

Theo kế hoạch, Lee & Man được xây dựng vào tháng 10 năm 2013. Thời gian xây dựng dự kiến kéo dài tới năm 2015. Tuy nhiên, kế hoạch đó đã không được thực hiện, và nhà đầu tư xin giãn tiến độ tới tháng 5 năm 2017. Mặc dù vậy, một lần nữa Lee & Man lại lỡ hẹn với cam kết này và tiếp tục xin gia hạn thời điểm khởi công xây dựng tới cuối năm 2018.

Cơ sở để chính quyền tỉnh Hậu Giang cương quyết rút giấy phép dự án của Lee & Man vào thời điểm này là Luật Đất đai và Luật Đầu tư. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, nguyên nhân sâu xa ở đằng sau có thể là do chính quyền tỉnh Hậu Giang lo lắng dự án bột giấy sẽ gây ô nhiễm môi trường, giống như thảm họa Formosa đã gây ra tại vùng biển miền trung.

Hay lo sợ ô nhiễm?

Thực tế, trước những phản ứng của các nhà khoa học và công chúng về dự án giấy tại Hậu Giang, cuối năm ngoái, Lee & Man Việt Nam đã phải tổ chức một buổi họp báo để xoa dịu dư luận, và đưa ra những cam kết bảo vệ môi trường mạnh mẽ.

Khi đó, Tổng giám đốc điều hành Lee & Man Việt Nam, ông Patrick Chung, đã đưa ra lời cam kết rằng Lee & Man “không những chấp hành mà còn bổ sung hạng mục khác để đảm bảo không chỉ 100% mà 200%, thậm chí 300% an toàn về môi trường”.

Tuy nhiên, năm ngoái Bộ Công thương cũng đã cảnh báo rằng, dự án sản xuất bột giấy khác với sản xuất giấy từ carton vì phải lấy nguyên liệu từ gỗ, và công nghệ này chắc chắn phát thải một số chất thải do phải sử dụng nhiều hóa chất.

Thậm chí, Bộ Công thương còn để nghị dừng triển khai dự án này, với lý do khu vực Tây Nam bộ lại có địa hình thấp, hệ thống sông ngòi dày và đan xen nhau nên không phù hợp với trồng cây nguyên liệu giấy và sản xuất bột giấy từ nguyên liệu gỗ. Trước đó, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã có công văn kiến nghị Chính phủ kiểm soát chặt chẽ hoạt động của Lee & Man Việt Nam đề phòng môi trường ĐBSCL bị hủy hoại.

Với hàng loạt quan ngại và ý kiến phản đối dự án bột giấy Lee & Man đã được đưa ra, sự cương quyết chấm dứt và thu hồi giấy phép của dự án này có thể coi là một hành động ngăn chặn sớm của Hậu Giang đối với một hiểm họa môi trường. Và cơ sở của hai bộ luật, Luật Đất đai và Luật Đầu tư, có thể chỉ là lý do pháp lý được sử dụng tới.